Duizend dierendingen: Kippen

Uit Duizend dierendingen: Van Klazien uit Zalk. 

Kippen:
Sinds duizenden jaren worden kippen gehouden. Al sinds 3200 jaar voor christus had men in China huiskippen en het is ook bekent dat ze 1400 jaar voor christus al in China voor kwamen. In de vijfde eeuw voor christus was de huiskip een vrij algemeen verschijnsel zowel in het oosten als in het westen.
In de oude tijden werden kippen meestal voor godsdienstige zaken gebruikt, het waren offer dieren.
Aan de vorm en kwaliteit van de ingewanden werd waarzeggende kracht toegeschreven. Wilde men iets ondernemen, of het nu een veldtocht of een huwelijk was, dan werd er eerst een kippenlever geraadpleegd.
Men smeekte de goden dat het een goede kip mocht zijn die voor de waarzeggerij geslacht werd. “Laat het een voortreffelijke kip zijn”, bad men in Indonesië. Die kippenverering is in sommige landen nog wel gebruikelijk.

In het westen is een kip gewoon, gezellig dier voor in de tuin geworden, als we tenminste de onnatuurlijke manier van kippen houden in legbatterijen en de massale opfok buiten beschouwing laten.
Onze tuinen zijn zo fraai aangelegd dat de kippen er haast nooit meer echt vrij in rond kunnen scharrelen. Dat zie je alleen nog bij boerenwoningen die door burgers betrokken zijn. Het is altijd een fraai gezicht: een koppeltje kippen met een mooie haan, druk doende om hun kostje op te scharrelen.

Al krijgen ze een overvloed aan voer, kippen zullen, als ze de kans maar krijgen, altijd zelf voer gaan zoeken. En ze vinden ook altijd wel wat van hum gading, zoals insecten of wormen. Kleine steentjes en stukjes schelp in hun krop helpen kippen het voedsel fijn te maken.
Wie een kippenhok met een ren heeft, doet er goed aan die uitloopruimte van tijd tot tijd om te spitten. De mest gaat dan onder de grond en trekt nieuw wormen en kevers aan die later boven komen en tot voedsel dienen.
Allerlei granen en zaden zijn ook goed kippenvoer. Maar nu er niet meer zoveel wilde plantenzaden te vinden zijn, koopt men meeste kant-en-klaar kippenvoer waar al allerlei zaken dooreen gemengd zitten.
Kastanjes, Eikels, Noten, Rozenbottels, Beukennootjes en Meidoornvruchtjes passen goed in een kippenmenu.

Kippen kennen hun verzorgers en komen meteen kijken of er wat voor hen meegebracht wordt. Voor kleinbehuisde dieren zijn er een paar graspollen met wortel en al een ware traktatie. Maar geef de kippen geen los gras, want gras moeten ze zelf aan stukjes van hun wortel kunnen trekken. Anders zit het taai en onverteerbaar in hun krop.
Kool- en slabladeren zijn niet zo taai, die trekken ze ook los wel aan stukken. Stukjes rode biet en zonnepitten zijn ook lekkere kippensnoepjes en zo is er in de keuken meestal wel iets extra’s te vinden om ons pluimvee te trakteren.

Verse brandnetelblad is erg voedzaam en de kippen gaan er meer eieren door leggen. Wie bossen brandnetels ondersteboven te drogen hangt, kan die in de winter aan de kippen voeren. Zowel het droge blad als de zaden hebben een goede uitwerking. Gezond voor de kippen en goed voor de leg.

Muur, ook wel sterremuur of vogelmuur genoemd, was vroeger eerste klas kippenvoer. De kippen gingen er meer eieren door leggen, de kuikens groeiden beter en de slachtkippen werden en gezond en vet van. Kippen lusten het ook graag. Gewoon een handvol muur plukken en vers in de ren of het hok gooien, dat is alles.

Is het erg koud weer, dan zijn gekookte aardappelschillen, lauw- warm gegeven, prima kippenvoer. Nog beter is het als er een beetje olie of vet door gedaan wordt. Zelf gebruik ik er een lepel olie voor die was overgebleven van het oliebollen bakken.
Ook wat oud broodkruim met wat olie erdoor, is goed vogelvoer.
Natuurlijk moet u per keer maar weinig olie geven. Het mag niet tot diarree lijden. Nemen we die toch een keer waar, dan Kamillebloesem geven. Gedroogde kamille in het drinkwater is ook goed.
Voor krielkippen kan men die het beste eerst laten trekken door er kokend water op te gieten. Na afkoeling het water aanvullen.

Het is goed erop te letten dat de kippen, maar ook andere huisdieren, afwisselend voedsel eten. Het voordeel daarvan is dat ze voldoende vitamine B krijgen. Ze hebben dan maar weinig last van ongedierte.
Vitamine B zit in Granen, Groente, Melk, Wortels en nog veel meer dingen.
Dus als we dieren maar afwisselend voer geven, is dat niet alleen goed voor hun gezondheid maar ook om ongedierte weg te houden.

Takjes van de Zwarte Els ondersteboven in het kippenhok hangen, was een oud middel tegen kippenluis.
Vroeger moest iedereen maar zien op hun eigen manier van vuil af te komen. Regelmatig was er in een tuinhoek een klein vuurtje. Daar werden de elstakjes uit het kippenhok ook verbrand, want men zei dat de luis in die takjes kropen.
Of het waar is, weet ik niet. Maar baat het niet, schaadt het niet.

Gedroogd wijnruitblad, tot poeder gewreven, is een goed middel tegen luizen en vlooien. Aftreksel hiervan zijn ook te gebruiken. Ui is werkzaam tegen ongedierte en ook tegen besmettelijke ziekten. Geef uw pluimvee daarom regelmatig ui, zowel door het voor als in het drinkwater.

“De beste leggers zijn niet die het hardste kakelen”, zegt men wel eens. Dat slaat meestal op vrouwen die hun eigenwerk te hard roemen.
Waar het gezegde vandaan komt, is wel duidelijk: kippen melden meestal met veel gekakel dat ze een ei gelegd hebben.
Om rovers geen kans te geven, moet u het ‘kippenwerk’-eieren leggen- goed in de gaten houden en de eieren op tijd oprapen.

Sommige kinderen hebben de nare gewoonte eieren kapot te prikken. Meestal hebben de dieren dan gebrek aan kleine harde voorwerpjes die ze nodig hebben om hun voedsel te verteren.
Op de plaats waar een eierprikker toeslaat, kunt u een ei neer leggen, gevuld met paprika of aardappelkruim met veel peper erdoor. Maar of de vernielster het daarmee zal afleren………..?

Wie eierschalen verzamelt en bewaart, heeft in het voorjaar een goed middel om slakken van planten te weren die ze graag lusten. Een ring van gebrokkelde eierschalen is scherp en daar kruipen slakken niet overheen.
Loslopende kippen eten trouwens ook wel slakken.

In de zomer gaan de kippen in de rui, zoals dat heet. Ze verliezen hun veren en er groeit een nieuw verenpak voor in de plaats. Oude kippenveren werden vroeger veel gebruikt voor kussens. Tegenwoordig zijn er synthetische vullingen.
Voor wie van kippen houdt, kan het leuk heel zijn om mooie veren te verzamelen, die opvallend van kleur en vorm zijn. Het spreekt vanzelf dat u zulke veren alleen vind als de kippen gezond zijn en hun hok schoon.
Van de veren kunt u een aardige collage en figuren maken, als u ze ergens insteekt of opplakt. Er kunnen ware kunstwerken uit ontstaan want het materiaal is op zichzelf al prachtig. Er is zoveel variatie in de vorm en kleur van veren.

Kippen gaan vroeg slapen op hun zitstok. Daar komt ook de uitdrukking van: ”met de kippen op stok gaan”.
Maar ze zijn ook vroeg wakker. Als het licht wordt, kondigt de haan luid kraaiend de nieuwe dag aan.
Veel mensen ervaren dat als hinderlijk omdat ze nog willen slapen. Als er voor het raam van het kippen hok verduisteringsmateriaal aangebracht wordt, blijft de haan in het donker veel langer rustig.
Met andere kooivogels gaat het net zo. Wie niet van vroeg gezang of gefladder gediend is, moet voor het slapen gaan een donkere dunne lap over de kooi hangen. Zorg wel dat het niet benauwd wordt voor de dieren. Voor kamer vogelrust kan men ’s nachts de overgordijnen sluiten.

Komt op ongewenste plekken, bijvoorbeeld in kleding, vogeluitwerpselen terecht, dan is azijn of citroensap een goede hulp om deze vieze plekjes weer schoon te krijgen.
Maar niet alle stoffen verdragen citroen: wees dus voorzichtig.

Ingezonden stuk door P.S.G. Pieterse.
Bron: Kuifstukken.

Copyright ©  2018  PKV Nieuwkoop en Omstreken
Alle rechten voorbehouden.
Gemaakt door Rednose © 2015